EPİLEPSİ (SARA) NEDİR?



Epilepsi beyinde elektriksel boşalımların neden olduğu tekrarlayıcı nöbetlerle karekterize bir hastalıktır. Epilepsi bazen sanıldığı gibi psikolojik bir rahatsızlık değildir. Epileptik nöbet tipleri çok değişken olabilir. Bazılarında tek belirti donup kalma olabilirken, bazılarında sara olarak ta bildiğimiz tüm vücudda kasılmalar olabilir.

Toplumda ortalama 100 kişiden 1’inde epilepsi yakınması vardır. Ancak unutulmaması gereken hayatında tek bir nöbet geçirmiş kişi epilepsi kabul edilmez, en az 2 nöbet geçirmiş olma kuraldır.

Epilepsi belirtileri çok hafif bile olsa mutlaka tedavi edilmelidir. Çünkü basit bir donup kalma (absans) nöbeti olamadık bir zamanda örneğin araba kullanırken, yüzerken olursa yaşamı tehdit eden bir durum oluşturabilir. Epilepsi tedavisi uygun epilepsy ilaçları ile büyü oranda tedavi edilir. Hastaların % 70’ I tek bir ilaçla tedavi edilebilir. Kalan %30 luk grupta ilaca rağmen nöbetler sürebilir. Bunlara dirençli epilepsi denir. Bu grup hastalardan bir kısmı epilepsi cerrahisi adayı olabilir. Bu dirençli epilepsy grubunda cerrahi dışında, vagal sinir stimülasyonu ve transkraniyel manyetik uyarım tedavileri uygulanabilmektedir.

Epilepsi nöbet belirtileri nelerdir? Nöbet tipleri nelerdir?


Epilepsi beyin hücrelerinin anormal elektriki aktivitesinden kaynaklandığından, nöbetler beynin neresinden kaynaklanıyorsa nöbet tipi de ona gore değişiklik gösterebilmektedir. Bir nöbet sırasında: geçici kafa karışıklığı, etrafını tanıyamama, konuşmada duraksama, kollarda veya bacaklarda anormalar sıçrama veya kasılmalar, bilincin tam kaybı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Belirtiler hastanın epilepsisin türüne gore değişiklik gösterir. Epilepsi hastalarının çoğunda nöbeteler genellikle hep aynı tiptir, bazı hastalarda birden çok nöbet tipi de olabilmektedir.

Epileptik anormal beyin aktivitesinin beynin hangi bölgesinden başladığı ile ilintili olarak nöbetler kabaca jeneralize (yaygın) ve fokal (bölgesel) olarak 2 başlık altında gruplanabilir. Bazı nöbetler bölgesel başlayarak daha sonra tüm vücuda yayılabilir (jeneralize olur).
Screen Shot 2015-11-11 at 21.06.02 Çocukluk çağında dalma nöberi geçiren bir hastada EEG örneği

Fokal (parsiyel) nöbetler



Bu nöbetler genellikle dış beyin kabuğu veya ona yakın bir belli sınırlı bir bölgedeki anormal elektriki aktivite sonucu ortaya çıkarlar. Bu tür nöbetler fokal veya parsiyel nöbetler olarak adlandırılırlar. Parsiyel nöbetlerde kendi içinde 2 tiptir. a) Basit parsiyel nöbetler, b) kompleks parsiyel nöbetler

Basit Parsiyel nöbetler



Bu tür nöbetlerde bilinç kaybı olmaz. Hasta etrafta olup bitenden haberdardır ve sonra bunları hatırlıyabilir. O sırada konuşamıyabilir ancak söylenenleri duyar , anlar ve hatırlar. Bu tür nöbetler kişlerde davranış değişikliği, donma, vücudun bir bölümünde uyuşukluk hissi, yanma, batma, başdönmesi veya gözünün önünde flaş patlaması gibi değişik türde olabilir.

Kompleks parsiyel nöbetler



Bu tür nöbetlerin basit parsiyel nöbetten farkı bir sure için bilincin bozulması, yani hastanın çevreyi algılamasının bozulmasıdır. Kompleks parisyel nöbetler sıklıkla amaçsız bazı hareketler ile başlar (çiğneme, ağız şapırdatma, eliyle birşey aranma, kolunda bacağında yada yüzünde çekilme, odanın içinde amaçsız dolaşma gibi)

Jeneralize nöbetler



Bu nöbetler aynı anda tüm beyinde epileptic aktivitenin ortaya çıkması ile görülürler. Jeneralize nöbet tipleri şunlardır:

Absans (donma) nöbetleri (petit mal nöbetler)



Bu nöbetler ani olarak hareketlerin durduğu ve bilincin bir sure kaybolduğu nöbetlerdir. Hasta bu sırada hiç bir şey yapmaz, boş bakar, sorulara cevap vermez. Daha sonra da bu olayı hatırlamaz.

Myoklonik nöbetler



Bu nöbetler aniden kolda veya bacaklarda sıçrama ile karekterizedir.

Atonik Nöbetler



Bu nöbetler sırasında aniden vücut sertliğini kaybeder ve hasta bir çuval gibi yere yığılır. Bu nöbetler drop atak olarak ta tanımlanır.

Tonik-Klonik nöbetler (grand mal nöbetler)



En şiddetli nöbet tipidir. Halk arasında sara dendiğinde genellikle bu nöbetler anlaşılır. Bu nöbet tipinde hasta aniden bilincini yitirir, ardından tüm vücüdunda sertleşme olur, dişleri kilitlenir, dilini bu sırada ısırabilir. Bu durum bir üre devam ettikten sonra ardından hastanın kolunda bacağında kasılma ve titremeler başlar. Bu durum gittikçe şiddetini azaltarak sonunda biter. Hasta derin bir uykuya dalar, uyandırılamaz. Sıklıkla yarım ile bir saatte kendine gelir. Bu nöbetler sırasında ağızdan köpük benzeri bir sıvı gelir ve hasta altına idrarını yapabilir.

Epilepsinin nedenleri nelerdir?



Şu an itibariyle epilepsi hastalarının en az yarısında hastalığın nedeni ortaya konamamaktadır. Nedeni ortaya konabilen hastalarda epilepsiye neden olan bazı faktörler şöyledir:

Genetik nedenler



Hastaların bazılarında ailede veya soyda başka epilepsi hastaları vardır. Araştırmacılar genetik geçişli epilepsi hastalarında bugüne kadar 500 ün üzerinde sorumlu gen saptamışlardır. Bu genlerden bazıları doğrudan nöbet nedeni değil ancak diğer nedenlerin varlığında tetikleyici rol oynar.

Kafa travması

Kafaya alınan darbeler, trafik kazası gibi durumlar epileptic nöbetlere yol açabilir.

Bazı hastalıklar

İnme, kalp krizi sonucu beyinde hasra oluşaabilir ve durumlar sonrasında epilepsi ortaya çıkabilir. Bu tür nöbetler geç epilepsi denen 40 yaş sonrası özellikle de 65 yaş sonrası görülen nöbetlerin önemli nedenlerindendir. Beyin tümörleri de epilepsi nedenlerinden biridir.

Bunama

Bazı demans yani bunama hastalarında da epileptik nöbetler görülebilir.
Menenjit, ansefalit ve AIDS epilepsi nedeni olabilir.
Doğum sırasında veya hemen sonrasında görülen doğum travmaları, oksijen yetersizliği, asfiksi, kordon dolanması, mor doğum gibi nedenler erken dönemde nöbetlere yol açabileceği gibi yaşamın ilerliyen yıllarında örneğin 15- 20 yaşından sonra da görülebilir.

Gelişimsel hastalıklar



Otizm ve Down sendromu gibi durumlarda da nöbetler görülebilmektedir.

Epilepsi için risk faktörleri nelerdir?



Yaş:
Erken çocukluk yıllarında (ilk 10 yıl) ve 65 yaş sonrasında epilepsi görülme olasılığı daha yüksektir.
Cins: Erkeklerde epilepsi riski kadınlara oranla biraz daha fazladır.
Aile Öyküsü: Ailede epileptik varsa, olmayanlara göre epilepsi olma olasılığınız biraz daha yüksektir.
Kafa travması, geçirilmiş beyin ameliyatı
Beyin felci geçirdiyseniz riskiniz daha yüksektir.
Beyin enfeksiyonu geçirdiyseniz riskiniz daha yüksektir.
Ateşli havale: çocuklukta ateşli havale geçirdiyseniz (febril konvulsiyon) riskiniz daha yüksektir.

Epilepsi nasıl tedavi edilir