Web
Analytics Made Easy - StatCounter

Prof.Dr.Burhanettin Uludağ

Beyin sağlığı

Prof.Dr.Burhanettin Uludağ

Beyin sağlığı

Epilepsi nöbetlerini tetikleyen faktörler

Epilepsi hastaları neler dikkat etmeli
Bir nöbetin çoğu zaman belirgin bir nedeni yoktur. Bununla birlikte, bazı epilepsi hastalarında , bazı faktörler nöbetlerin tetiklenmesine yol açabilir. Daha önceden tetiklenmiş nöbetleri olan hastalarda bu olasılık daha yüksektir. Tüm epilepsi hastalarının dikkat etmesi gereken nöbetlerin ortaya çıkmasını kolaylaştırabilecek tetikleyici faktörler şöyle sıralanabilir.

Stres veya kaygı
İlaçlar
Antidepresan, antipsikotik, bazı antialerjik ilaçlar, grip ilaçları ve bazı antibiyotikler eyindeki nöbet eşiğini düşürür, yani nöbetin daha kolay ortaya çıkmasını sağlarlar. Metilfenidat , bupropion, modafinil türevi sinir sistemi uyarıcıları kesin olarak yasaktır ve kullanılmamalıdır. Bu tür ilaçları asla kendi başınıza kullanmayın. Bu reçeteyi yazan hekime mutlaka epilepsi hastası olduğunuz ve kullandığınız ilaçları söyleyin. Bu tür ilaçları mutlaka kullanmanız gerekli ise hastalığınızı takip eden nöroloji uzmanına danışınız. Bitkisel kaynaklı olduğu söylenen, vitamin ve besin takviyelerini asla tüketmeyin. Çünkü içeriğinde ne olduğunu tam bilmediğimiz bu tür maddeler karaciğerde kullandığınız epilepsi ilaçlarının metabolizmasını değiştirerek epilepsi nöbeti geçirmenize neden olabilir. Özellikle günlük yaşamda enerji verdiğini iddia eden vitamin grubu bazı ilaçlar Ginseng benzeri uyarıcı maddeler içerir. Epilepsi hastaları doktoruna danışmadan vitamin kullanmamalıdır.
Uyku
Uykusuz kalma, sürekli az ve yetersiz uyku epilepsi nöbetleri için en önemli tetikleyici faktörlerden biridir. Uyku beyin fonksiyonlarının yeniden düzenlenmesini sağlayan olmazsa olmaz bir gereksinimdir. Beyinde elektriksel düzensizlik hastalığı olarak epilepsi, uykusuzluktan çok belirgin şekilde olumsuz olarak tetiklenir. Burada bir örnek vermek gerekirse biz nörologlar, beyinde epilepsiye ait EEG bozukluğunu daha net görebilmek için hastayı uykusuz bırakarak çekim yaparız. Hastada normalde görülmeyen epilepsi dalgaları uykusuzluk durumunda çok net ortaya çıkar. Bu durum neden epilepsi hastasının uykusuz kalmaması gerektiğini gösteren en önemli delildir.
Epilepsi hastalarında yalnızca uykunun süresi değil, uykunu zamanlaması da önemlidir. Bir epilepsi hastası en az 7.5 saat uyumalıdır. İdeal olarak saat 23.00 gibi yatmış olmasını ve 7.00 de kalkmasını öneririz.
Dini vecibelerine bağlı bir epilepsi hastası iseniz, sabah namazlarının çok erken olduğu özellikle yaz aylarında, bu namaz saatini tam vaktinde değil, sabah uyanma saatinden sonra kılınız. Bu konuda bir din adamına danışarak, hastalığınız ile ilgili olarak bu saat ayarlamasını nasıl yapacağınızı öğrenin. Diğer bir dini vecibe de ,oruç tutmak ve sahura kalkmaktır. Sahura uyanmak epilepsi nöbeti için bir risktir. Hem uykunun bölünmesi, hem yüksek kalorili beslenme, gündüzleri uzun süreli açlık epilepsi nöbetleri için tetikleyici olabilecek bir faktördür. Bu konularda nöroloji uzmanınıza danışarak oruç tutup tutamayacağınızı öğrenmelisiniz.
Kronik uykusuzluk veya bazı nedenlerle birkaç günlük aşırı yorgunluk ve uykusuzluk en sık görülen epilepsi nöbet tetikleyicisi olarak söylenebilir. Eğer kronik bir uykusuzluğun varsa, uyku sorunuzla ilgili olarak bir nöroloji uzmanına başvurmalısınız.
Beslenme
Düzensiz yemeke yeme alışkanlığı kan şekerinde ani düşmelere neden olarak nöbet eşeğini düşürebilir. Bu nedenle epilepsi hastaları öğün atlamadan günde 3 öğün yemek yemelidir. Oruç gibi, uzun süre açlıktan kaçınmalıdır. Zayıflama diyetleri mümkünse yapılmamalı, yapılacaksa mutlaka bir diyetisyen gözetiminde yapılmalıdır. Epilepsi hastalığı için özel bir diyet yoktur (tedavi için planlanmış ketojenik ve düşük karbonhidrat rejimleri hariçWinking. Ancak epilepsi hastaları yüksek şekerli tatlılar, kola ve gazoz gibi hem şekerli hem de gazlı asitli içeceklerden uzak durmalıdır. Bunun dışında sıklıkla Çin tuzu denilen sodyum monoglutamat içeren hazır gıda ve atıştırmalıklardan uzak durulmalıdır (Burger, Japon ve Çin yemekleri, cipsler vb). Öğünler aşırı kalorili olmamalıdır. Epilepsi hastaları uyarıcı madde içeren kahve, çay, enerji içecekleri ve koladan uzak durmalıdır.
Diğer bir konu, greyfurttur. Greyfurt içinde bulunan bir madde nedeniyle karaciğerden atılan epilepsi ilaçlarının yıkımını sağlayan enzimleri bloke eder. Bu durum epilepsi ilacının vücuttan atılmasını engeller ve epilepsi ilacının kandaki miktarı anormal ölçüde yükselir. Epilepsi ilacının kandaki istenilen seviyelerinde çok ciddi sapmalar olur. Bu da yan etki ve nöbet riski demektir.
Epilepsi hastaları asla greyfurt tüketmemelidir. Portakal, limon, mandalin gibi diğer turunçgiller için bu durum söz konusu değildir, bu ürünleri rahatça tüketebilirler.

Alkol
Alkol alınır alınmaz nöbete neden olan bir madde değildir. Epilepsi hastalarında yüksek miktarda alındıktan genellikle 12-48 saat içerisinde çekilme etkisi denilen bir özellikle epilepsi nöbetlerini tetikler. Sıkça karşılaştığımız bir durumdur. Epilepsi hastaları mümkün olduğunca alkolden uzak durmalıdır. Elbette kastettiğimiz içki olarak tüketilen alkoldür. Vücut yüzeyine sürmek epilepsi tetiklemez (kolonya, parfüm, dezenfektan vb). Bazen hekimler, uygun epilepsi hastalarında özel günlerinde az miktarda alkol almalarına izin verebilir. Bu konuda mutlaka hekiminizden izin almalısınız.
Madde kullanımı
Kesin olarak uzak durulmalıdır. Marihuana (esrar), kokain, bonzai, metilfenidat vb…
Flaş ışığı veya video oyunları
gibi yanıp sönen ışıklar nöbetleri tetikler. Cep telefonu, playstation, xbox oyunları, yüksek kontrast oranları ve çok hızlı değişen sahne ve renk uyarıları ile bir epilepsi nöbeti tetikleyicisidir. Zaten bu tür oyunların açılışında epilepsi nöbeti yapabileceklerine dair uyarılar vardır.
Epilepsi hastaları her ne olursa olsun, 2 metreden daha yakın mesafeden TV seyretmemelidir. TV seyrederken odanın ışıkları açık olmalıdır. Karanlıkta TV ve cep telefonu kullanmamalıdır.
Disko ışıkları epilepsi nöbetleri için büyük risktir. Bu nedenle hiç bir epilepsi hastası gece klubü, disko gibi ortamlarda bulunmamalıdır.
Cep telefonları ve yaydıkları elektromanyetik dalgaların epilepsi üzerine etkileri bilimsel olarak tam kanıtlanmış değildir. Ancak cep telefonu ile konuşurken yapılan bir beyin PET çalışması, net bir şekilde telefonun kulağa tutulduğu tarafta beyin aktivitesinin arttığını ortaya koymuştur. Bu araştırma doğrudan epilepsi hastalarında yapılmış olmasa da, çalışma bize epilepsi hastalarının cep telefonu kullanırken dikkatli olmasını göstermektedir. Benim bir hekim olarak kişisel tavsiyem, epilepsi hastalarının mümkün olduğunuca az cep telefonu kullanması ve mutlaka kulaklık kullanmasıdır. Eğer kulaklık kulanamıyor veya o anda yanında yoksa, ya hopörlörden veya telefonu kulağından 5-6 cm uzakta tutarak konuşmasıdır.
Kadınlarda adet veya mens dönemleri
Mens dönemleri kadınlarda epilepsi nöbetlerine bir yatkınlık oluşturur. Bu dönemde hastalarımız ilaçlarını düzenli kullanmaya, uyku düzenine, beslenmesine ayrı bir önem vermelidir.

Grip veya diğer enfeksiyonlar gibi yüksek sıcaklığa (ateş) neden olan hastalıklar.
epilepsi nöbetlerini tetikleyebilir. Bu dönemlerde ateş dürücü parasetamol türevi ilaç kullanımı tavsiye ederiz. İçerinse psödoefedrin bulunduran Plus versiyonu olan ateş düşürücüler kullanılmamalıdır.